Velen willen eigenlijk geen DigID (Digitaal Identiteitsbewijs), bijvoorbeeld omdat dit digitale 'instrument' ˗ dat een veelheid van gegevens over een persoon centraal verzamelt en aan elkaar koppelt ˗ misbruikt kan worden.

Toch nemen velen een DigID, omdat zij vrezen anders geen toegang te kunnen krijgen tot bijvoorbeeld (hoger) onderwijs, gemeentelijke diensten, de belastingdienst, of zelfs je eigen persoonlijke medische gegevens.

Is leven zonder DigID mogelijk?

Ja! Dit is nog steeds mogelijk dankzij het beginsel van nevenschikking. Volgens dit beginsel moet de overheid, wanneer zij digitale communicatie aanbiedt, daarnaast ook de 'traditionele' vormen van communicatie (per post, telefoon, persoonlijk) blijven aanbieden.

Maar in brieven van de overheid wordt vaak verzwegen dat die andere communicatiemogelijkheden nog bestaan. En op websites van de overheid en gerelateerde instellingen zijn die traditionele communicatiewegen steeds moeilijker te vinden. Maar wie goed zoekt, kan ze nog vinden.

Hieronder geven we tips voor wie graag:

• wil studeren zonder DigID
• studiefinanciering wil aanvragen zonder DigID
• een 'studentenreisproduct' wil aanvragen zonder DigID
• belastingaangifte wil doen zonder DigID.

1. Studeren zonder DigID

Scholieren in de eindexamenklas krijgen een brief van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap waarin het Ministerie vertelt dat aanmelden voor een studie of vervolgopleiding gaat via een DigID (en dat het heel eenvoudig is om een DigID aan te maken).

Gesuggereerd wordt dat aanmelden en inschrijven zonder DigID niet kan. Maar het kan wel. Het zou ook vreemd zijn als het niet zo was. Het is in Nederland niet verplicht om een DigID te hebben. En we hebben recht op onderwijs. Dan kan het niet zo zijn dat je zonder DigID geen onderwijs zou kunnen volgen. Of dat je geen basisbeurs of ‘studentenreisproduct’ zou kunnen krijgen zonder DigID.

Inschrijven bij een universiteit of hogeschool

Als je een brief of mail schrijft aan de Centrale Studentenadministratie van de universiteit of hogeschool van je keuze met het verzoek om inschrijving zonder DigID, dan krijg je standaard als antwoord dat dit niet mogelijk is.

Als je dan terugschrijft met de mededeling dat het in Nederland niet verplicht is om een DigID te hebben, en dat je een beroep doet op het beginsel van nevenschikking, dan blijkt uiteindelijk dat aanmelden en inschrijven zonder DigID wel kan.

Soms is het nodig om dieper de organisatie in te duiken om de juiste persoon te pakken te krijgen. De medewerker van de Centrale Studentenadministratie die je aanschrijft moet soms een jurist raadplegen die de regels beter kent dan de medewerker in het 'front office'.

2. Studiefinanciering aanvragen zonder DigID

Nu wil je misschien een basisbeurs aanvragen zonder DigID. Als je naar de DUO website gaat, dan lees je daar:

 Aanvragen studiefinanciering 
  1. Vraag een DigiD aan [met externe link]. DigiD is uw inlogcode voor de hele overheid. U krijgt na uw aanvraag binnen 3 werkdagen een brief met inloggegevens. 
  2. Log in op Mijn DUO om studiefinanciering aan te vragen.

Ook hier wordt de mogelijkheid van het aanvragen zonder DigID niet genoemd. Maar die mogelijkheid bestaat wel.

De basisbeurs kun je per post of mail aanvragen via het DUO formulier ‘Aanvraag Studiefinanciering hoger onderwijs voor opleidingen in Nederland’.

Dit formulier kun je downloaden van de DUO website https://duo.nl/particulier/formulieren en daarmee kun je studiefinanciering aanvragen.

3. 'Studentenreisproduct' aanvragen zonder DigID

Het aanvragen van een ‘studentenreisproduct’ is een beetje ingewikkeld, want dit verloopt via een derde partij (tussen DUO en de NS). Je moet daarvoor naar de website Studentenreisproduct.nl.

Als je je daar aanmeldt als nieuwe student, en vervolgens klikt op 'stappenplan nieuwe student', dan is de eerste stap: 'Aanvragen'. Als je daarop klikt, dan word je doorverbonden naar de website van het Ministerie, dat de volgende informatie verstrekt:

Aanvragen
U kunt een studentenreisproduct krijgen als u een voltijdopleiding doet aan mbo, hbo of universiteit. Ook als u nog geen 18 bent. Het regelen van het reisproduct kost tijd. Wacht daarom niet te lang met aanvragen. 
Wat hebt u nodig? 
  • DigiD Link opent externe pagina : u hebt DigiD nodig om het studentenreisproduct aan te vragen. 
  • Persoonlijke OV-chipkaart Link opent externe pagina : u hebt een persoonlijke OV-chipkaart nodig om het studentenreisproduct te gebruiken." 

Deze informatie is onjuist, want je hebt geen DigID nodig om een studentenreisproduct aan te vragen. Zonder DigID kan het ook. Maar hoe dat kan, dat is moeilijk te vinden.

Als je het vraagt aan de chatbot van Studentenreisproduct.nl, genaamd ‘studiebol’, dan kan het zijn dat je geen stap verder komt. Hoe je je vraag ook formuleert, ‘studiebol’ blijft zeggen dat hij je vraag niet begrijpt.

Belangrijk om te weten is dat je, om een studentenreisproduct te verkrijgen, eerst een persoonlijke OV-Chipkaart moet hebben. Het studentenreisproduct wordt namelijk gekoppeld aan je OV-chipkaart.

Om koppeling aan te vragen zonder DigID, klik je op het menu (de drie streepjes linksbovenin de website) van Studentenreisproduct.nl. Ga dan naar 'Veelgestelde vragen' en kies 'Studentenreisproduct koppelen?'

Kies dan de derde vraag: “Kan ik ook via papier het studentenreisproduct koppelen aan mijn OV-chipkaart?”

Dan blijkt dat je bij de organisatie 'Studentenreisproduct.nl' een papieren koppelformulier kunt aanvragen. Met dit formulier kun je je 'studentenreisproduct' aanvragen.

4. Belastingaangifte doen zonder DigID

Je kunt bij de Belastingdienst een papieren aangifteformulier aanvragen.

Bel de belastingtelefoon (0800 ˗ 0543). Je krijgt dan een keuzemenu.

Kies de optie: 'ik wil een aangifteformulier op papier aanvragen'.